شب نوشته های یک قدیس
نمی دانم ته مانده خجالت را کدام شب روی لبهایت جا گذاشتم .
نمی دانم کجا ی خنده هایت گم می کنم خود را .
نمی دانم چرا اینقدر جا می مانم دراین خاطره های دست و پاگیر.
نمی دانم ته مانده خجالت را کدام شب روی لبهایت جا گذاشتم .
نمی دانم کجا ی خنده هایت گم می کنم خود را .
نمی دانم چرا اینقدر جا می مانم دراین خاطره های دست و پاگیر.
توی بوفه نشسته بود. فیش گرفته و منتظر تا نوبتش برسدکه یهوی صدای قیل وقال کشانده بودش حیاط دانشکده.عده ای زیادی جلوی بلوک B جمع شده بودند و با هیجان ماجرایی را دست و پا شکسته برای هم تعریف می کردند.دختری عین ننه مرده ها گریه می کرد.جمعیت که رفته رفته پراکنده می شد. چشمش خیره مانده بود به لنگه کفشی جامانده و چند قطره خون که باید می بود اما خونی ندیده بود.تنها اثر اتفاقی هولناک همان لنگه کفش بود .و خبری که رفته رفته نه تنها در دانشکده که در همه ی شهر می پیچید. تیتری جنجالی برای ستون حوادث روزنامه های فردا : "خودکشی دانشجوی معترض " .
البته روزنامه نگارها بدشان نمی آمد، رنگ وبویی سیاسی به حادثه بدهند و ربطش بدهند به جریانات سیاسی روز. در هفته های گذشته چند روزنامه لغو امتیاز شده بودند و صحبت از تظاهرات دانشجویی نقل هر مجلسی شده بود.
تمام ساعت بعد از ناهار،درست وقتی که جوان در بیمارستان بوعلی جان می داد،سرکلاس های مختلف، لابه لای دهان دره ها حواس ها پیش تنها بازمانده ی از نسل مردان بود.می گفتندجوانک بعد از شنیدن جواب رد معشوق ،بی معطلی از طبقه چهارم خودش را خلاص کرده بود.
حالا چطور فی الفور خبر در دانشکده پخش شده بود ،کسی نمی دانست.اما حالا جوانک قهرمان دانشکده شده بود. می شد راحت اسمش را در لیست عشاق جهان ثبت کرد و نزد پیشنیان کمی اعتبار خرید و سری بالاگرفت که جناب مجنون : عشق هنوز در روزگار ما هست. بهنام می گفت : هیچ رابطه ی ارزشش رو نداره که ...اونی که زیاده دختر.
عده ای از فرصت استفاده کرده بودند و از کلاسها جیم شده بودند. هنوز هیچی نشده چند تا خبرنگار خودشان را رسانده بودند به بیمارستان و پرس و جو ها آغاز شده بود.طرف های عصر شایعه ی مرگ جوان از بلوک انسانی ها به بلوک هنری ها رسیده بود .جوانک همان لحظه اول ،قبل از رساندن به بیمارستان تمام کرده بود .
در چند روز گذشته اتفاقات عجیبی در دانشکده افتاده بود. جو نا آرام دانشکده ،رییس دانشکده و مدیران گروه و حراست را نگران کرده بود. دانشجوهای نمایش جلوی بلوک C تحصن کرده بودند. کتک خوردن یک دانشجوی ترم آخری از حراست به خاطر موهای دم اسبی و رنگ کرده اش و شایعه بسته شدن خانه ی نمایش موضوعات جنجالی دانشکده در روزهای گذشته بود.
آیت که نام فامیلش به کارگردان صاحب سبک سینما می مانست. و شباهت ظاهریش با جوانی کارگردان بیشتر به این شایعه دامن می زد،برای بچه ها سخنرانی می کرد. با خودش فکر می کرد حتمآ باید پشتت به جایی گرم باشد و دلت قرص که بتوانی بی ترس و واهمه حراست ِبانفوذ را اینجوری زیرسئوال ببری که چه حقی دارد به جای تذکر ،برخورد فیزیکی کند و بازیگری که گریم اجرای زنده داشته ،زیر مشت و لگد بگیرد.و در همان حین، یکی از بین جمع گفته بود :
بی خیال آیت ... اینم خوب بهانه ی شده برای شما ها که به اسم سریال و اجرا هر تیپی بگردید.
و آیت که سعی می کرد آرامشش را حفظ کند، از لای دندان گفته بود :
بسیج دانشگاه بهتره به امور مهمتری برسه شهرام ... نمی شه هم از آخور خورد و هم توبره !
شهرام بی معطلی به اعتراض پاشده بود و به دنبالش چند نفر دیگر هم بلند شده بودند.اما قبل از رفتن روبری آیت ایستاده بود و گفته بود :
باشه. پس خدا وکیلی بگو هم پالکی هات چه غلطی تو خونه ی نمایش کردن.اگه روت نمی شه من بگم قضیه ی آبکی خوردن بچه های ترم پایینی رو!
او درتمام مدت ساکت بود و فقط می شنید.حرفش نمی آمد .از صبحش دمغ بود و حوصله ی حرف زدن نداشت. نگین مدتی بود که سر تمرین ها نمی آمد. حرف های رضا همه را به غیبت نگین حساس کرده بود. رضا جوری حرف می زد انگاری به آنچه دیده بود باور نداشت و نگاه پرسش آمیزش روی صورتش جا مانده بود: یعنی واسه چی سوار ماشین اون شد ؟ مدتی بودنگین ترم را نیمه کاره رها کرده بود و هیچ ردی از خودش به جا نگذاشت تا بشود سراغی ازش گرفت...
مثل همیشه ساعت ۵ به خواندن شعر و داستان هایمان خواهد گذشت.
خبر جدید :
انتشارات مهیستان قصد دارد مجموعه داستان مشترکی از گروه آینه به چاپ برساند.دوستانی که مایل هستنددر این مجموعه داستانی داشته باشند،می توانند تا پایان تیرماه آثارشان را به این آدرس com.gmail@ayyeneh یا el_babakhani@yahoo برای نشر مهیستان به مدیریت خانم باباخانی بفرستند.
(مکان ،دفتر نشر مهیستان .زمان،9 تیر 1387. عده ای دور میز بیضی شکل دفتر گرم صحبت هستند.در بین جمع چهره های آشنایی به چشم می خورد .زنی از بین جمع، از شاعر می خواهد که اشعارش را برای حاضرین در جلسه بخواند. نگاه ها معطوف به اوست.)
آقای عطااللهی (گله مند): چرا حافظ،حافظ هست.چون هنوز فرهنگ ما با فرهنگ زمان حافظ فاصله پیدا نکرده.بعد از حافظ ما ناظم داریم نه شاعر. ما به راحتی از کنار شعر معاصر رد می شویم.اما شعر بی گناه ترین پیشه هاست. و هولدرلین می گوید :" این شاعران بودند که جهان را نگاه داشتند." ... بعد از ماجرای فروپاشی شوروی، کتاب فروغ در تاجیکستان به چاپ یازدهم می رسد.اما درایران به قول آقای دریابندری،شاعرها هم کتاب شاعرها را نمی خوانند.حتی اخوان در دهه چهل،کتاب زمستان را از جیب چاپ می کند.
آقای گودرزی (آرام) : بعضی از اشعار آقای قزللو ترو تازه است و بعضی تاثیر گرفته از شاملو. در رسم الخط آن وزن را حس نکردم اما در خواندن شما وزن وجود داشت.
خانم بیژنی(کمی مضطرب) : بعضی از قسمت ها شعرها زیادی است و گاهی توضیح واضحات است.
آقای عطااللهی (به تایید سرتکان می دهد): ما هیچ نیازی به توضیح به خواننده نداریم . خواننده باید وقت بگذارد،مطالعه کند و خودش را به شاعر برساند.
آقای تنهایی ( سکوت)
آقای نجاریان (خونسرد): من در مقام نقد نیستم. اما از فضای شعر خوشم آمد. اما احساس می کنم در بعضی قسمت ها خودسانسوری دیدم.
آقای بهاری(کمی بی حوصله): با توجه به توضیح خودشان و سخت گیری من در شعر ،یکی از کار شاعران این است که جهان را ساده می کنند.بیشتر از اینکه به رهایی شعر فکر کند به قواعد و توضیح فکر می کند. بخش های زاید دارد شعرها . و اینکه، آه ،کارکرد دارد .برای آه و ناله نمی آید.عاقلانه بودن و نبود ایجاز در شعرها دیدم.اما به نظرم ایشان گاهی به ساحت شعر وارد می شوند.
خانم احلام(با عجله): شعر ها خیلی ساده و دلنشین است.زحمت کشیدن خواننده بحث دیگری است.به نظرم این یکی از حسن های کار ایشان است.
آقای دشتی(آهسته ): شعر گفتن به این راحتی نیست.من یاد گرفتم.
آقای عطا اللهی(متعجب): چطور کسی آموزش شعر می گذارد. واقعاً معنا ندارد. الان شعر های سوئد،نروژ و فنلاند شعرهای بی دردی است. و با جهان مشکلی ندارند.و به نطرم مایکی از غامض ترین موجودات موجودات زنده هستیم که با همه چی مشکل داریم.اما شعر امروز به این درجه نسبت به زندگی ، وضعیت زمانی و مکانی و به زبان فارسی بی تعهد شده است... شعر کوتاه برداشت امپرسیونیستی از یک موقعیت است:
هیچ یک سخن نگفت
نه میزبان
نه میهمان
نه گلهای داوودی
بنیاد هایکو بر هشت عنصراست:
برای گذشتن از این رود
رنگین کمانی باید بود
(خانم باباخانی که با همه ی گرفتاری هایش، خودش را به نقد اشعار آقای قزللو رسانده بود،عذر خواست و با عجله جلسه را ترک کرد.)
خانم کنش لو(با لبخند) :
شعرهای استاد را به خاطر سادگی بیانش دوست دارم . گاهی اوقات شاعر نیاز دارد برای خودش توضیح بدهد.
خانم خطیری( از جماعت حاضردر جلسه عکس می اندازد )
آقای قزللو (همسر شان کنارشان نشسته اند ): از دوستان تشکر می کنم .خیلی استفاده کردم. سهم مخاطب خیلی بالاست و بخش دیگر سازنده شعر است... وب سایت " خانه نقد " به نقد اشعار اختصاص دارد. (توضیح بعضی از ابهام ها به دوستان)
آقای عطااللهی (بعد از نمایش فیلم و نقل خاطره هایی از احمد محمود): در ایران سه مکتب قصه نویسی وجود دارد:
مکتب جنوب با منیرو روانی پور ،حسن صفدری با پرچمداری احمد محمود
مکتب اصفهان با بیجاری و گلشیری
مکتب شمال
خانم ابراهیمی (سکوت)
آقای معتقدی (بعد از مدتها میهمان نشر مهیستان است): آقای عطااللهی و فیلم ،حق مطلب را ادا کردند.اما یک نکته ،حس آرمانگرایی در کار احمد محمود است که بیشتر از هر نویسنده ای دیگر کودتای 28 مرداد و واقعیت های آن روزگار را به تصویر می کشد .داستان یک شهر ، کتاب درخشانی است که کمتر دیده شده.برای دیدن فضای آن سالها باید به این کتاب دقت کرد.از این بابت کار محمود زنده است.
آقای عطااللهی(خسته) :
فکر می کنم برای محمود مسئله فرم مهم نبود.چون نگرش ایدئو لوژیک داشت. در آثارش گرته برداری از آثار روس دیده می شد. در حوزه فرم مثل گلشیری نبود و آ ن نحو را قبول نداشت.زمین سوخته از دیدگاه آرمانگرایی خودش،ادای دین بوده اما کار سفارشی شده.
آقای گودرزی(با هیجان):
شخصیت ها در کار محمود فضا را می سازنند و کمک به آمبیانس کلی می کنند.برایم کنداکتور شخصیت های محمود خیلی جذاب بود.هرشخصیتی ،سن،ویژگی فیزیکی و سنی دارد.در انتخاب بازیگر برای نقش از آن استفاده می کنم.
آقای عطااللهی(...) :
محمودهمیشه با قلم می نوشت و معتقد بود،نویسنده باید دست و زبان و نگاهش با هم کار کند.جزییات در آثارش مهم است.ما د رنگاه به جزییات است که تفاوت پیدا می کنیم.
احمد محمود در حوزه واقع گرایی و رئالیسم سوسیالیستی جایگاه ویژه ای دارد.
در این نشست،گروه آینه به نقد اشعار اصلان قزللو - منتقد حوزه نقد شعر – با مدیریت رویا بیژنی خواهد پرداخت.علاوه بر نقد اشعار اصلان قزللو ،نمایش فیلم مستندی از زندگی زنده یاد احمد محمود را نیز خواهیم داشت که بنا به دلایلی در جلسه های قبل میسر نشده بود.
این هم سفارش اصلان قزللو به همراهان آینه :
با سلام .
دوستان گرامی . سپاسگزارم . چه قدر این دوستان مشهور خوبانند چو شمع!
چند شعر برای نقد و بررسی می نویسم تا دوستان به صفحه ی اصلی منتقل کنند .
از همه عزیزان خواهشمندم خوب مطالعه کنند . تعریف کم تر باشد . شعار غذاخوری های معروف همیشه یادتان باشد:
خوبی هایش را به دیگران بگویید عیبش را به ما!
رود کوچک
از دل باور ديروز
به مرداب
افتاد
يک قدم آن سوتر
دريا بود!
28/2 87
انواع نقد:
1. نقد شفاهی : مکالمه و مکاتبه و یادداشت خصوصی و روزنامه ای .
2. نقد حرفه ای: نقد استادان که همه قادر به انجام آن نیستند.
3. نقد هنرمندان: یک هنرمند با نظریه های خاص و زیباشناسی خود ،آثار دیگران را بررسی می کند.این نقد یک اثر هنری محسوب می شود.
به طور کلی نقد ؛
- آنچه را که درون اثر وجود دارد و فضایی خالی است،در بیرون جلوه گر می سازد.
- نقد "خلئی با کیفیت خوب "و فضایی برای " طنین افکندن " ایجاد می کند.
- نقد ،لحظه ای " به واقعیت صامت و تعریف نشده ی اثر ،امکان سخن گفتن می دهد.
- نقد علمی ،تمام گذشته ی ادبیات را زنده نگه می دارد.و توصیف و تعبیری به دست می دهد که نه تنها شناخت متن هم عصر خود،بلکه شناخت علوم انسانی نیز ، آن را دقیق تر و علمی تر می سازد.
- نقد ادبی در قرن 20 تحت تاثیر ،زبان شناسی ،روانشناسی ، جامعه شناسی و فلسفه است.
- دوست داشتن ادبیات ،شادی مکاشفه نیز هست.شادی ناشی از حقیقت سرانجام کشف شده .شادی از همان بخش ناشناخته و گاه لعنت شده ای که فقط نقد،آن را آشکار می کند.
نقد در ایران
نقد رسمی در ایران "نقد شاعر و نویسنده " است نه اثر.
اعتبار مؤلف در نظر منتقد ،یک مقوله غیر ادبی است که با توجه به این مسأله ،اثر ادبی در درجه ی نقد قرار می گیرد.
چاپ کتاب های امروز در ایران ،با توجه به چهره هاست (نویسنده یا شاعر) نه اثر.
اگر ناشناسی یک اثر قوی داشته باشد و شناخته شده نباشد،چون نمی شناسندش ، اثرش فروش ندارد و چاپ نمی شود.( تأ کید در چاپ اثر برفروش است و چهره هم در پس آن پنهان می ماند.)
گاهی به جای نقد ،لازم است به ضد نقد دست بزنیم،یعنی نقد را نقد کنیم.نقدی که با توجه به صاحب اثر و شهرت او ، اثرش را نقد می کند.
جامعه استبدادی ،در طول سالیان و قرن ها ، با توجه به اندیشه های اجتماعی مستبدانه ،نقد آزاد نداشته است.چون نویسندگان و شاعران هوادار دیکتاتور
می خواستند استبداد را تمدن و فرهنگ معنا کنندو دیکتاتور را آزاد ه و نام و نان کسب کنند.
جاي زهرا نوري و آقاي آقازاده خالي بود . عاطفه ي عزيز هم نبود تا خوشحال تر شويم. رويا بيژني با آنكه پدري بيمار داشت ، با لبخند زيبايش جلوتر از همه آمده بود و آقاي آستانه هم درست سر وقت .
يكشنبه 26 خرداد كمي از ساعت 5 گذشته ، آقاي آستانه از اصلان قزللو خواست تا جلسه را رسمي كنند . آقاي قزللو مدير وبلاگ خانه ي نقد است كه مديريت اين جلسه را بر عهده گرفته است . هفت داستا ن كوتاه به نام هاي " دهاتي " ، " داستان برج "، " صداي بيد " ، "مردن به وقت درخت سيب "، " سيزده دربدري " ، " ماهي كوچك كفش زنداني" و " ضامن دار نامه "را به قلم عليرضا آستانه در وبلاگش به نام " يادداشت هاي حزب تك نفره من " و وبلاگ "آينه " خوانده بوديم و امروز آمده بوديم تا دريافته ها و نيافته هايمان را رو كنيم .
آقاي قزللو به اصرار " صاحب هفت اثر " بر صدر نشست و جلسه رسمي شد. گفتند نمونه هايي خوانده شود تا منتقدين گرم شوند . دعا مي كردم اول "دهاتي " را بخوانند . نويسنده كه برگه ها را ورق مي زد ، زير چشمي مي پاييدم . همين شد! " دهاتي " اولين داستاني بود كه خوانده شد . داستان همان كه روزنامه نگار بود ، خاكستري بود ،روشنفكر بود ،عاشق بود و دهاتي هم بود . رويا بيژني روبرويم نشسته بود و نگاهمان با هم شيطنت مي كرد . آنجا كه از ناشر ريش پروفسوري ... مي خواند ، خنده مان گرفته بود . سيخ تيزي بود، ولي درد خنده داري داشت . تمام كه شد ، " مردن به وقت درخت سيب "و " صداي بيد " هم خوانده شد . در اين فاصله دوستان ديگري به ما پيوستند . حالا سالن پر شده بود و مجبور شديم دو صندلي ديگر بياوريم .آقاي جانوند ميان من و آستانه نشست . ليلا كريمي ، بابك بهاري ، آقاي اسعدي ، شاهرخ دريا کناري ، خانم مشتاق ، آقاي مهدوي و دوست ناشر و گرافيستشان به ترتيب از كنار من تا سر قوس انتهاي ميز نشسته بودند .
فخري مقدسي مدير انتشارات قرن 21 بار دوم بود كه به جمع ما مي آمد و كنارش دوست قديمي رويا بيژني نشسته بود . بهاره خطيري هم مثل پروانه مي گشت و عكس مي گرفت وشيوا قديري و رضا قرخاني هم سرقوس آن طرف ميزنشسته بودند .
مثل هميشه كلام اول ، حرف نگفته اي بود كه با نگاه ميان حضار رد و بدل مي شد . سرانجام رويا ي نازنين با همان فداكاري هميشگي پيشقدم شد و گفت : در نوشته هاي آقاي آستانه صداقت و دلنشيني يافت مي شود كه لذت بخش است .
ليلا كريمي كه داستان نويس قابلي است و در جلسات پيش ، داستان استحاله اش را برايمان خوانده بود ، دومين نظر را داد . او " دهاتي " را با رويكردي طنز گونه دانست و در" مردن به وقت درخت سيب " شخصيت پردازي را درخشان تر ديد . شخصيت گوركن ، گاريچي ، و حتي مرده در داستان حرف مي زد و ديالوگ نقش عمده اي در پيشبرد آن داشت .
چراغ بعدي را اصلان قزللو روشن كرد ، و گفت : فرم اين داستان ها و اختصار و ايجازشان به خوبي جواب حوصله ي تنگ اين زمانه را مي دهد . نكات مهمي هم در آن ها ديده مي شد ، مثل قطور بودن درخت سيب كه فرق آن رابا ساير درخت ها نشان مي داد و اين بيانگرتفاوت عقيده و اساس كساني است كه به پاي آن دفن شده اند .
تلخي عميق داستان درخت سيب هم توجه خانم مقدسي را جلب كرده بود ولي برهه هاي زماني را در آن چندان مشخص نمي دانست . اينكه جنازه را با گاري به لعنت آباد مي بردند ، خواننده را گنگ مي كرد كه قضيه ي اعدامي مربوط به چه تاريخي در ايران است ؛ تا بتواند درپس آن به مفهوم درخت سيب بيشترپي ببرد . درختي كه 50 سال بعد سايه سار رهگذران شد!
و اما داستان بيد ؛ شعر گونه است واز آن پيام عارفانه بر مي خيزد . گويا نويسنده مي خواهد نوعي تشخص به طبيعت بدهد .
آقاي اسعدي اشاره مي كند كه با يك بار خواندن داستان به سختي مي توان درباره اش گفت ؛ولي اين كه نويسنده توانسته است سه داستان متفاوت بنويسد ، به لحاظ تسلط بر انواع نگارش و تكنيك ها قابل توجه است . نوشتن داستان بر پايه ي ديالوگ دشوار است .
آقاي اسعدي داستان نويس است و روي داستان هاي مبتني بر ديالوگ كار مي كند . به همين سبب ارزش و سختي كار چنين داستان هايي را خوب مي داند .
نكته ي مهمي كه درداستان درخت سيب ديده مي شد ، پايان محتوم آن بود . پايان داستان از زبان نويسنده به شكلي تحميلي رقم مي خورد ، درحالي كه گفتگو هاي گاريچي و گوركن روند خوبي به كار داده بود .
او به داستان" صداي بيد" هم اشاره كرد و اينكه در آن به اشيا جان داده شد ه وحالت تمثيلي دارند ؛ آن چنان كه خوانند ه احساس نزديكي بيشتر با اجزاي سخنگوي داستان مي كند . وديگر اين كه :زاويه ي ديد ش هوشمندانه است .
در داستان " دهاتي " ، يك نامه مطرح است . وقتي شما به كسي نامه مي نويسيد ، او برخي اطلاعات را مي داند و شما نبايد دوباره آن را بگوييد . اين نكته ي مهمي است كه نويسنده به آن توجه مي كند .
اسعدي پرداختن به كليشه اي چون " چشم خمار " را در داستان " دهاتي " جايز ندانست .
الهام باباخاني هم نا پرهيزي كرد و دست از نوشتن برداشت تا كمي درباره ي داستان نخوانده ي " سيزده دربدري " بگويد . او توقع داشت خواب اول شخص داستان كه شروع وپايان آن را يك رنگ كرده بود بيشتر باز شود تا شخصيت او كه كتابخوان و احتمالا روزنامه نگار هم بود بيشتر معرفي مي شد .
اينجا مجلس كمي مفرح و لب حاضرين به خنده گشوده شد . مقصر ش خانم با باخاني بود كه از چگونگي آتش گرفتن سبيل عباس آقا ي كاميون دار توسط ترقه ي كبريتي گفت . چاره اي هم نبود ، چون داستان خوانده نشده بود و او براي اطلاع حاضرين مجبور شد تعريفش كند . ولي انگار بيش از حد به سبيل عباس آقا پرداخته شد و همين شد كه آقاي مهدوي گوشزد كرد :"داستان براي تفريح نيست !" وي خاطر نشان كرد ، نخستين قدم اين است كه ببينيم اتفاقي كه در داستان مي افتد آيا قابليت داستان شدن را دارد يا خير .او طنز اين داستان را شبيه كارهاي عزيز نسين دانست كه يك موضوع عميق را با شكلي به ظاهر سطحي مي نوشت . آقاي مهدوي معتقد بود كه داستان درسنين نوجواني مي تواند با هدف سرگرمي و لذت نوشته شود تا مخاطبينش را به خواندن تشويق كند ، ولي در سنين بالا خوانندگان بيشتر دنبال مطلب دندانگيري هستند.
همين مبدا بحثي ميان آقاي مهدوي و نويسنده شد كه اصلان قزللو با دعوت به پذيرايي و نوشيدن آب ميوه هايي كه آقاي آستانه خريده بود ، گفتگو را قطع كرد. هوا گرم بود و كيك وآب ميوه مي چسبيد.
زياد طول نكشيد تا دوباره به سالن برگشتيم و عليرضا آستانه " داستان برج " و " ماهي كوچك كفش زنداني " را خواند . آقاي مهدوي ادامه ي بحث قبل از پذيرايي را پيش كشيد و گفت : اين دو داستان نشان داد كه شما در پي سرگرمي نيستيد. اين ها دو داستان جدي بودند و البته داستان برج را مي شد كوتاه تر نوشت.
آقاي جانوند هم به اين كه داستان "ماهي كوچك كفش زنداني " با تكنيك سوم شخص نوشته شده است اشاره كرد و گفت : داستان برش داشت و من از جايي كه وارد قطار شد ، قصه را گم كردم.
اسعدي ادامه داد: يك بار داستان را مي خوانيم كه ببينيم چه مي گويد و دوباره مي خوانيم تا ببينيم چگونه مي گويد .
راستي تا يادم نرفته بگويم كه آقاي بهاري هم دو بارياد آور شد كه در جلسه ي نقد بايد بيشتر به نقد اصول تكنيكي داستان نويسي پرداخته شود و نه قصد محتوايي آن . اين را گفت چون جاهايي صحبت درباره ي موضوع داستان ، داغ تر از تكنيك داستان نويسي مي شد .
فرصت زيادي نمانده بود . جلسه پايان يافت و ما مجال شنيدن آثار ديگران را نيافتيم . شايد دليلش اين بود كه حضار ، داستان ها را نخوانده بودند و نويسنده مجبور شد اين كار را بكند !
اگر چند دقيقه وقت مي گذاشتيم و آثار را از پيش مي خوانديم فرصت شنيدن نوشته هاي ديگران را هم مي يافتيم .
درست است كه هميشه به وبلاگ ها سر مي زنيم و نوشته هاي يكديگر را مي خوانيم ، ولي شنيدن آن ها از زبان خالقشان لطف ديگري دارد . اين طور نيست ؟ .......